Ścieżka przyrodnicza w Nadleśnictwie Strzałowo

SPIS TREŚCI

 

 

ARTYKUŁ 

Na początku ścieżki znajduje się tablica informacyjna o trasie i przebiegu ścieżki. Oznakowana jest zielonymi strzałkami. Ciekawe przyrodniczo miejsca na trasie ścieżki oznakowane są numerami umieszczonymi na słupkach pomalowanych na kolor biało-zielony. Na całej ścieżce takich punktów jest 11. a długość ścieżki wynosi ok. 5,2 km. Dla osób mniej sprawnych proponujemy wariant o długości ok. 3,1 km. Wtedy z punktu 2 przechodzimy na punkt 9 z pominięciem punktów od 3 do 8. Ścieżka prowadzi przez mozaikę zróżnicowanych pod względem wieku i siedlisk drzewostanów iglastych i liściastych. Trasa ścieżki przebiega również obok miejsc interesujących krajobrazowo oraz ciekawych ze względu na dziedzictwo kulturowe.

 

Prezentowana ścieżka znajduje się na terenie Nadleśnictwa Strzałowo, położonego w północno-zachodniej części Puszczy Piskiej. Początek ścieżki zaczyna się przy drodze Piecki-Mikołajki na skraju rezerwatu "Strzałowo", około 200 m za tablicą informacyjną o zjeździe do siedziby Nadleśnictwa Strzałowo.

 

Zwiedzanie zaczynamy od zapoznania się z tablicą informacyjną znajdującą się na początku ścieżki.

Po przejściu ok. 250 m zatrzymujemy się przy punkcie nr 1. W punkcie tym prezentujemy rezerwat leśny "Strzałowo". Rezerwat został utworzony w 1962 r. w celu ochrony ekotypu (formy) sosny mazurskiej. Sosny rosnące w rezerwacie charakteryzują się gonnością i dorastają do wysokości 38 m. Rosną na bardzo żyznym siedlisku lasu świeżego. W przeszłości na siedliskach tych zwanych grądami rosły drzewostany liściaste zaś drzewostan, który widzimy jest sztucznie posadzony przez leśników w roku 1840. Obecnie obserwujemy powolne wkraczanie w miejsce sosny i świerka gatunków typowych dla grądów: lipy drobnolistnej, dębu szypułkowego, klonu zwyczajnego. W dole lasu rosną gatunki typowe dla grądu: szczyr trwały, przylaszczka zwyczajna, marzanka wonna, jaskier kosmaty oraz wiciokrzew suchodrzew i chroniony wawrzynek wilczełyko.

Drzewostan ten cechuje wysoka zasobność drewna, czyli ilość m3 na ha i wynosi obecnie 564 m3/ha. W rezerwacie wytypowano sześć drzew doborowych. Jedno z nich z numerem 828 widzimy w tym miejscu. Drzewa te charakteryzują sie najlepszymi cechami pod względem długości strzały, regularności korony oraz gładkim bezsęcznym i prostym pniem. Z drzew tych pozyskuje się nasiona i zrzazy, z których zakładane są specjalne plantacje nasienne.

Po przejściu około 1 km zatrzymujemy się w punkcie nr 2. Znajdujemy sie na styku młodnika posadzonego w roku 1990 i drzewostanu, który obecnie jest w wieku około 140 lat. W młodniku tym oprócz posadzonych sztucznie przez leśnika sosen, świerków, modrzewi i dębów, wyrosły również w sposób naturalny klony, wiązy, jesiony. W celu zabezpieczenia młodnika przed zgryzaniem przez jelenie i sarny został on ogrodzony siatką i drutem na wysokości 2,20 m. Jest to jeden ze sposobów skutecznej ochrony upraw i młodników przed zwierzyną. Obecnie leśnicy odchodzą od pozyskania drewna metodą dużych zrębów zupełnych szczególnie na siedliskach żyznych. I tak drzewostan 140-letni rosnący obok będzie wycięty rębnią złożoną. Najpierw wycięta będzie część drzew i w ich miejsce posadzi się nowy las. Wykorzystane zostaną również występujące w przerzedzeniach kępy naturalnego odnowienia grabu i brzozy. Po pewnym czasie wycięte zostaną pozostałe drzewa i odnowione pożądanymi gatunkami liściastymi. Cykl ten trwał będzie 10-20 lat. Jest to forma przebudowy lasu, która w skrócie oznacza zastąpienie drzew iglastych liściastymi, własciwymi dla danego siedliska.

Przechodzimy przez drzewostan 140-letni oraz uprawę posadzoną w 1992 roku i wchodzimy w bardzo stary drzewostan dębowo-sosnowo-grabowy o naturalnym charakterze, zatrzymujemy sie w punkcie nr 3. W punkcie tym możemy podziwiać okazałe 200-350 letnie dęby szypułkowe.

Całość drzewostanu została wyłączona z pozyskania drewna w jakiejkolwiek formie (również posuszu, czyli tzw. suszek) ze względu na obecność grupowego pomnika przyrody oraz naturalny charakter lasu. W głębi na lewo widzimy fragment lasu ogrodzony płotkami z tyczek i żerdzi świerkowych. W środku widzimy chronione przed zgryzaniem przez jeleniowate odnowienie naturalne jesionu wyniosłego i wiązu górskiego. Dla porównania możemy zobaczyć na zewnątrz zgryzione przez zwierzynę płową, czyli jelenie i sarny drzewka jesionu.

W punkcie nr 4 prezentowany jest zdecydowanie naturalny fragment lasu rosnącego wiecznie od tysiącleci. Jest to siedlisko olsu typowego zwanego inaczej olsem kępkowym. Olchy wyrastają na kępach wystających z wody. Gdy drzewo ze starości w wieku ok. 100-140 lat umiera, w to miejsce wyrasta samoistnie z obsiewu lub odrośli kolejne. Cykl ten powtarza się wiecznie. Przy odrobinie szczęścia w siedlisku tym wczesną wiosną do maja możemy zobaczyć bociana czarnego. Jest to typowe miejsce dla rozrodu tego pięknego i dostojnego, a jednocześnie bardzo czujnego ptaka. W takim biotypie gniazduje również brodziec samotny. Jest to ptak z rzędu siewkowatych gnieżdżący się na drzewach, zajmując gniazdo innych ptaków najczęściej drozda śpiewaka i kosa. Na terenie nadleśnictwa wszystkie olsy ze względu na swoje walory przyrodnicze oraz zatrzymanie znacznych ilości wody tak ważnej dla otaczających je drzewostanów, zostały wyłączone z użytkowania rębnego.

Punkt nr 5 to przykład wpływu monokultur świerkowych na glebę leśną. Posadzony przed 20 laty las sosnowo-dębowy i nie zabezpieczony przed zwierzyną, w wyniku ciągłego uzupełniania świerkiem przekształcił sie w monolit świerkowy. Świerk bardzo silnie ocienia glebę powstrzymując rozwijanie się runa zielnego. Z kolei opad igliwia świerkowego powoduje powstawanie martwej kwaśnej ściółki. Te dwa czynniki działające wspólnie powodują zakwaszenie gleby, a tym samym jej degradację. W punkcie tym możemy obserwować na świerkach zranienia pni drzew powstałe w wyniku spałowania przez jelenie. Spałowanie to fachowe określenie sposobu żerowania jeleni, czyli zrywania zębami cienkiej młodej kory świerkowej. W miejscah zranienia następuje infekcja grzybów powodujących wewnętrzną zgniliznę drewna. Drzewa takie są osłabione i narażone na złamanie.

Po przejściu około 300 m w punkcie nr 6 po lewej stronie w głębi widzimy przykład (dla porównania punkt nr 2) intensywnego zgryzania uprawy przez zwierzynę. Na uprawie tej założonej w 1978 roku powinny rosnąć drzewa wysokości ok. 10 m. Uprawa ta nie była zabezpieczona przed jeleniowatymi poprzez ogrodzenie, widzimy więc silnie zgryzione dęby, lipy i graby wysokości 2 m.

Na terenie Nadleśnictwa Strzałowo zostały utworzone Ośrodki Hodowli Zwierzyny, gdzie prowadzona jest wzorowa gospodarka łowiecka. Las jako środowisko na które składają się również gatunki zwierząt łownych o nie małym znaczeniu gospodarczym i dużej roli w środowisku leśnym.

Na końcu opisywanej uprawy skręcamy w prawo i po przejściu ok. 300 m znajdujemy sie w punkcie nr 7, który jest jednocześnie miejscem odpoczynku. W dole znajduje się jeziorko dystroficzne z trzema pływającymi wyspami.

Jeziorko to powstało z bezodpływowej misy wytopiskowej, w której leżała bryła lodowcowa. Woda jest silnie kwaśna a jezioro powoli zarasta nasuwającym się na lustro wody kożuchem torfowców. Pływające wyspy to oderwane od brzegu fragmenty kożucha torfowego. Brzegi jeziorka porasta roślinność typowa dla torfowiska wysokiego: torfowiec, modrzewnica północna, chroniona owadożerna rosiczka okrągłolistna, borówka bagienna zwana też pijalnicą.

Po lewej stronie punktu nr 8 znajduje się bagno, które w zamierzchłych czasach było podobnie jak w punkcie nr 7, jeziorkiem dystroficznym.

Jest to przykład ekologicznych procesów zachodzących w przyrodzie, czyli stopniowego przejścia jednej formy zbiorowiska roślinności w inną. W tym wypadku na torfowisku wyrosły już brzozy. W przyszłości będzie tu las.

Po przejściu około 250 m wychodzimy znów na ścieżkę, którą wcześniej szliśmy. Z trasy skręcamy na prawo, przy uprawie grodzonej drutem i później wzdłuż łąki dochodzimy do punktu nr 9. Około 1000 lat temu łąki tej nie było. Na skutek działalności człowieka istniejące bagno, które tu było wcześniej zostało przekształcone w łąkę. Tego typu łąki na terenie nadleśnictwa utrzymywane są w stanie kośnym tj. wykaszane co najmniej raz w roku. Na łąkach tych żerują jelenie i sarny, które możemy spotkać rano lub wieczorem. Tutaj żurawie odprawiają swój taniec godowy.

Po drugiej stronie łąki, w głębi widzimy fragment lasu wilgotnego, rosnącego na siedlisku grądu niskiego. Las ten został wyłączony z produkcji drewna i możemy tam obserwować procesy naturalnego odnawiania lasu bez ingerencji człowieka. Proces ten oczywiście jest bardzo powolny, ale przyrody nie należy poganiać.

Przechodząc do następnego punktu, po ok. 500 m z prawej strony widzimy obfite odnowienia naturalne jaworu. Dochodzimy nad brzeg jeziora do punktu nr 10. W miejscu tym znajduje się mały cmentarzyk, na którym spoczywają członkowie rodziny ówczesnego nadleśniczego, a jednocześnie rodziny znanego niemieckiego pisarza Ernsta Wiecherta. Pisarz ten będący synem leśniczego z Piersławka (wówczas Kleinort) opisywał miejscową przyrodę i ludzi związanych z lasami w książkach "Lasy i ludzie", "Dzieci Jerominów".

Idąc dalej ścieżką od grobów wzdłuż jeziora mamy okazję podziwiać jedne z najstarszych sosen mazurskich. Niektóre z nich osiągają wiek 250 lat. W drzewostanie tym możemy zaobserwować następujący w sposób naturalny proces zmiany lasu iglastego w liściasty. Sosny z wiekiem umierają i zastępuje je las liściasty grabowo-dębowo-lipowy.

Wędrówkę ścieżką kończymy w punkcie nr 11 na pomoście wybudowanym jednocześnie dla celów przeciwpożarowych, jako punkt czerpania wody. Z pomostu roztacza się widok na jezioro Majcz Wielki. Jest to jedno z ostatnich jezior na Mazurach mających wody w I kasie czystości. Z pomostu patrząc w toń jeziora zobaczyć możemy podwodne łąki ramienic. Rośliny te wskazują, że stoimy nad jeziorem o bardzo czystej wodzie. Z tyłu w głębi widać budynek siedziby Nadleśnictwa Strzałowo.



Andrzej Ryś

Ścieżka przyrodnicza nie jest przeznaczona do jazdy quadami!

 

 

 

Bezpłatnie.

 

Nadleśnictwo Strzałowo
Strzałowo 2
11–710 Piecki
tel. (89) 742 11 65
www.strzalowo.olsztyn.lasy.gov.pl

Szkółka Leśna „Piersławek”, tel. (089) 742 15 10

Leśnictwo Piersławek, tel. (089) 742 14 77

 

Mazurski Park Krajobrazowy

Ścieżka edukacyjna na terenie leśnictwa Piersławek w Nadleśnictwie Strzałowo

Piersławek

Muzeum Regionalne w Pieckach

Szlaki piesze

Szlaki rowerowe

Szlaki samochodowe

Spływ kajakowy

Spływ łodzią po Krutyni

 

Piecki

Dobry Lasek

 

facebook
pinterest