SPIS TREŚCI

 

 

ARTYKUŁ

Wieś Nawiady (Aweyden) została założona przez komtura ryńskiego Johanna von Schoenfelda w roku 1397 jako osada bartnicza. Z pewnością zakon już wtedy nakazał budowę kościoła. Nie znamy dokładnej daty jego wybudowania. Jako oficjalny rok kroniki kościelne podają 1437. Jest on więc jednym z najstarszych kościołów na Mazurach. Zbudowany został na najwyższym wzniesieniu wsi.

 

Nawiady położone są w gminie Piecki w powiecie mrągowskim.

 

Po zawirowaniach wojennych 1665 roku wnętrzu kościoła dodano blasku. Wtedy powstał dużybarokowy ołtarzz obrazami i przepiękną snycerką, który zdobi kościół do dzisiaj. W środkowej części ołtarza znajduje sięfigura Matki Boskiejtrzymającej Jezusa na rękach, otoczona światłem świętości. Bardzo cenne są umieszczone po dwóch stronach ołtarza obrazy, które przedstawiają ewangelistów: Mateusza z aniołem, Marka z lwem, Łukasza z bykiem i Jana z orłem. Z tyłu obrazów znajdują się przedstawienia ze scenami pasyjnymi: Chrystus przed Kajfaszem, Chrystus przed Piłatem, Biczowanie Chrystusa i Ukrzyżowanie. W górnej części ołtarza widzimy postacie kobiet, które trzymają łupiny srebrnego jabłka oraz na wyższej kondygnacji po dwóch stronach krzyża stoją św. Piotr z kluczami oraz św. Paweł z mieczem w ręku.

 

Zdjęcie ołtarza z roku 1934


W
czasach powstania ołtarz wraz zambonątworzyły jedność, gdyż ambona była umiejscowiona w centralnej części ołtarza, tam gdzie obecnie widzimy Maryję z Dzieciątkiem. Dzisiaj ołtarz i ambona stoją oddzielnie. Kronikarz relacjonuje: „później doszedł jeszcze anioł chrzcielny, który w swych rękach trzyma dużą ocynkowaną misę chrzcielną i który podczas obrządków sakramentalnych jest opuszczany”.Anioł chrzcielnyz roku 1700 r. wisi na prawo od ołtarza.

 

zdj. Falk Möllenhoff


Podczas prac renowacyjnych po II Wojnie Światowej anioła, którego można bez wątpienia zaliczyć do przykładów tzw. „sztuki naiwnej” pomalowano w jaskrawe kolory. Jest on symbolem kościoła w Nawiadach. We wnętrzu kościoła zwracają uwagę dwie figury aniołów z XVII w., jak równieżpłyta nagrobnaz roku 1727.Organypochodzą z roku 1806 r. Górna drewniana część wieży jest z roku 1687.

WNawiadach przez długie lata pastorem był Jan Brafkowius (1678-1738), wydawca kancjonału "Pieśni niektóre z niemieckiego przetłumaczone przez
Jana Brafkowiusa". W roku 1738 Brafkowius zmarł w Nakomiadach.

Wroku 1764 pożar spalił doszczętnie plebanię i cały dobytek, łącznie z bardzo cennym kielichem mszalnym i dobytkiem kościelnym.

Podczas pożaru wszystkie księgi kościelne i dokumenty dotyczące kościoła zostały zniszczone. Dlatego kolejne rozpoczynają się dopiero od roku 1764. Odbudowa zniszczeń trwała długo. Najwcześniej odbudowano dom parafialny. Z czasem powstały stodoła i stajnia.

Wroku 1846 wioski na wschód od jeziora Mokrego zostały przyporządkowane nowej parafii w Starej Ukcie. To zmniejszenie parafii w Nawiadach było pilną koniecznością, ponieważ dalsza sumienna opieka duszpasterska nad ponad 40 miejscowościami w parafii nie była możliwa. W tym roku parafię w Nawiadach objął pastor Henryk Rutkowski, a po nim do 5 października 1934 roku Gustaw Will.

O
„synach gminny kościelnej poległych w czasie I wojny światowej” przypomina do dzisiaj na lewej ścianie przy wejściu do kościołatablica z brązu, a na prawo i lewo od niej tablice ścienne z nazwiskami wszystkich poległych mieszkańców parafii w Nawiadach.

Na podstawie:
600 Jahre Aweyden, Sensburger Heimatbrief 1997, str. 11
Zur Geschichte der Aweydener Kirche, Dorothee Heitmann, Sensburger Heimatbrief 2001,
str. 60

Przeczytaj:Cmentarz w Nawiadach

 

Wczasach przed reformacją kościół podlegał dekanatowi w Biskupcu. Od roku 1527/1528 kościół należał już do ewangelików. W roku 1581 kościół był wizytowany przez ewangelickiego biskupa dla Mazur południowych Mathiasa Nowgoroda. Prawdopodobnie ta wizyta była bodźcem do przebudowy kościoła, która rozpoczęła się w roku 1600. Dom boży długi na 26 metrów, a szeroki na 14.5 metrów powstał za urzędowania pastora Cypriana Willamowiusa i jego następcy na urzędzie Jerzego Ciborowiusa, który dokonał poświęcenia kościoła. Jego następcami byli Jerzy Nennichius i od roku 1665 Stanisław Wanowius. Za jego urzędowania kościół w Nawiadach musiał stawić czoło zniszczeniom wojennym. Polacy, Szwedzi, Rosjanie a przede wszystkim Tatarzy pod polskim dowództwem często przemaszerowywali przez Mazury, niszcząc miasta i wioski. Dopiero po tych zawirowaniach nastąpiły lata pokoju, w których można było poświęcić się upiększaniu kościoła.

 


 

 
 

 

Dobrowolna ofiara.

 

Parafia Świętego Józefa
Nawiady 36 A
11-710 Piecki
tel. (89) 742 00 30

 

Muzeum Regionalne im. Walentyny Dermackiej z Sapiehów w Pieckach

Izba Pamięci Ernsta Wiecherta w Piersławku

Szlak rzeki Krutyni

 

Nawiady

Prusinowo

Cierzpięty

Mojtyny